Fulya Çelikel Soğancı

Çoğu insan, müzik prodüksiyonlarında duyduğu seslerin ne olduğunu ayırt edecek bir farkındalığa ya da bu konuda bir özene ihtiyaç duymuyor. Kimimiz ise dinlediği bir parçada hangi enstrümanların kullanılmış olabileceğini merak ediyor, aynı kategoride bir enstrümanın, örneğin bir gitarın neden iki farklı parçada iki farklı şekilde duyulduğunu bilmek istiyor. Müzik işinin gerçek meraklıları ise, “tam o tınıyı” yakalamak için hep daha gelişkin enstrümanlara, hifi müzik dinleme sistemlerine, daha detaylı duyuşsal analizlere yöneliyor. Piyasadaki ürünlere, örneğin kulaklıklara baktığımız zaman, çok geniş bir fiyat yelpazesinde örneklerle karşılaşıyoruz. Birçoğumuz fiyat skalasının iki ucundaki ürünler arasındaki farkı kolaylıkla ayırt edebiliyor, ama betimleyemeyebiliyor. Müzik algımız konusunda paylaşımda bulunacak kelimelere her zaman hakim olamayabiliyoruz.

İçine doğduğumuz ses dünyası, enstrüman tınıları konusunda en “ben müzikten anlamam” diyenlerimize bile kabataslak kategoriler oluşturacak kadar birikim sağlıyor zira doğmadan önceden beridir çevremizdeki seslere aşina oluyoruz. Bir fetüs, anne karnında gelişirken 6. aydan itibaren duyabilmeye başlıyor, ailemizin seslerini ve doğmadan önce dinlediğimiz müziği ayırt edebildiğimiz, klinik deneylerle kanıtlanmış durumda. Doğduğumuz coğrafyanın müzik kültürü sayesinde, dünyanın orasında en sık karşılaşılan tınılar hakkında fikir sahibi oluyoruz. Türkiye topraklarında doğmuş olup bağlama sesini keman sesinden ayırt edemeyecek biri olabileceğini düşünebiliyor musunuz? Elbette işin uzmanları “hangi tür” bağlama olduğunu ayırt edebilirler, duyduğu bir piyano kaydından piyanonun bırakın türünü, hangi marka olduğunu kestirebilen uzmanlar vardır. Yine de, evrensel olarak, çoğumuz, duyduğu enstrümanın hangi kategoride  olduğunu isabetle tahmin edebildiğini, örneğin bir vurmalı mı, bir nefesli mi, yoksa bir telli mi olduğunu tahmin edebildiğini söyleyebiliriz.

Devamı haftaya ...