Merve ŞENTURAN

Devamı ...

Bulut tohumlama düşüncesi yukarıdaki teoriye dayanmakta olup esası şudur; eğer küçük katı bir partikül (zerrecik) süper soğuk bir sıvı içine sokulursa, sıcaklık derecesi yeterli olmak şartıyla sıvının tamamı katı duruma geçer. Buna göre, buluttaki su molekülleri buz kristali formunda bir çekirdek üzerinde hızla birleşirler. Ayrıca atmosferdeki tozların buz kristalinden ayrı olarak yoğunlaşma çekirdeği görevi gördüğü bilinmektedir. Suni tohumlamada gümüş iyodür, amonyum nitrat, kadmiyum iyodür, diğer higroskopik (nem çeken) materyaller çekirdek vazifesi görmek üzere yağmur bulutuna püskürtülmektedir. Bu maddelerin aynı şartlar altında oluşturacağı kristal sayısı birbirinden farklıdır. En tesirli olanı ve en çok kullanılanı ise gümüş iyodürdür. Çünkü gümüş iyodür, buz kristallerine çok benzer fiziksel yapıya sahiptir. Genellikle çok soğuk olan kuru buzla birlikte kullanılır. Gümüş iyodür, buluttaki sıcaklığı düşürür ve daha fazla buz kristali çekirdeği sağlar, ancak tüm sıvı suyu da dondurmaz. Buz kristalleri, sıvı donmadan üzerlerinde büyür ve ardından buz topakları bir araya gelir. Buz kristalleri daha sonra düşer ve kar oluşturur ve yere ulaşmadan erirlerse yağmur üretirler. Netice olarak suni tohumlama olabilmesi için öncelikle nem oranı yüksek bir bulutun mevcut olması ve bulut üstü sıcaklığın belli bir değere düşmesi gerekir.

Prensibi açıklanan yöntem geçmişte çok daha ilkel şartlarda uygulasa da günümüzde teknolojinin gelişmesiyle bu yöntem de kullanılan uygulamalar da değişmiştir. Bulut tohumlama yönteminde giderek artan veri setlerini karşılaştırmak, önceki verilerin tutarlılığını ölçmek, yönteme etki eden bilinen tüm parametrelerin etkisini araştırmak amacıyla bilgisayar teknolojilerinden faydalanılırken yöntemin uygulanması sürecinde drone, uçak, lazer, roket, yer jeneratörleri, elektrikli yağmur üretme teknolojilerinden yararlanılır.

BU YÖNTEMİN ETKİLERİ VE DEZAVANTAJLARI:

Bulut tohumlama yönteminden en çok yağışın var olduğu yer ve mevsimlerde maksimum verim sağlanır (%5 -20).  Bununla birlikte bir yerde yağış artırılırken başka bir yerde yağış azalmasına neden olabilir. Tüm bunlar bu yöntemin yağış artırmak için kesin bir çözüm olmadığını göstermektedir. Bir başka açıdan bakılacak olursa istenen ve beklenen yağış miktarından çok daha fazla yağışa, dolu yağmasına sebep olabilir. Bu da uzun vadede çok büyük alanlarda uygulandığında ekosistemin zarar görmesine, tarım alanlarının verimliliğinin düşmesine, sel gibi felaketlere yol açabilir. Ayrıca ekonomik açıdan bakılacak olursa da oldukça maliyetli bir yöntemdir. Bu yüzden birçok ülke tarafından uygulanması güçtür.

KAYNAKLAR:
Turgut ÖZTÜRK, Büşra KOÇ. Hava Modifikasyon İşlemlerinde Yapay Yağış Tekniği. Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 3(1): 31-40, 2013
Shukla S., Singh G., Sarkar S.K., Mehta P.L. (2021) Novel Umbrella 360 Cloud Seeding Based on Self-landing Reusable Hybrid Rocket. In: Gupta D., Khanna A., Bhattacharyya S., Hassanien A., Anand S., Jaiswal A. (eds) International Conference on Innovative Computing and Communications. Advances in Intelligent Systems and Computing, vol 1166. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-15-5148-2_86